Δεν ανασαίνουν, δεν μιλούν, ούτε και μάτια έχουν.

Δεν ανασαίνουν, δεν μιλούν, ούτε και μάτια έχουν

σκόρπια, θαμμένα ‘δω και ‘κει αιώνες περιμένουν

να ‘ρθουν στο φως, τεκμήρια πολιτισμού ανθρώπων

στον ίδιο τόπο που ‘ζησαν, την γλώσσα μας μιλούσαν.

Σαν τα διαμάντια, σαν χρυσός, δεν χάνουν την αξία

σαν σπόροι ανασταίνονται δίνουν καρπούς της γνώσης

παρόλο που προσπάθησαν να μην υπάρχουν διόλου 

να ξεχαστούν και δομικά τα έκαναν κι ασβέστη.

Φως, απ’ το φως και μόνο φως, δεν γίνεται σκοτάδι,

τόνους την λάσπη πάνω τους, να ρίξεις, δεν πεθαίνουν. 

                             Καρτσωνάκης Πάν

"Θα νικήσει αυτός που ξέρει πότε να πολεμήσει και πότε να μην πολεμήσει".

Διψούν για αίμα μερικοί μα ούτε καν ιδέα

δεν έχουν από πόλεμο, φοβούνται την σκιά τους

κι ακόμη τραγικότερο μιλούν για περηφάνια….

μα μόνες μάχες πού ‘δωσαν είναι στο πληκτρολόγιο. 

Νομίζουν πως στον πόλεμο υπάρχουν κερδισμένοι

απ’ τον λαό των νικητών μα είναι γελασμένοι.

Την μάνα που ‘χασε τον γιο να πάνε να ρωτήσουν

κι αν θα τολμούσαν τα παιδιά που ‘χασαν τους γονείς τους.  

Οι πόλεμοι δεν γίνονται σαν όπως στις ταινίες

που οι κομπάρσοι σπίτια τους, γυρνούν όταν τελειώσουν. 

                                             Πάν Καρτσωνάκης 

Η πολιτική είναι αναίμακτος πόλεμος. Ο πόλεμος είναι αιματηρή πολιτική.

Μάο Τσε-Τουνγκ, 1893-1976, Κινέζος ηγέτης

Θα νικήσει αυτός που ξέρει πότε να πολεμήσει και πότε να μην πολεμήσει.

Σουν Τζου, ~5ος αιών π.χ., Κινέζος θεωρητικός της στρατηγικής

Ουδείς γαρ ούτω ανόητος εστί όστις πόλεμον προ ειρήνης αιρέεται·

 εν μεν γαρ τη οι παίδες τους πατέρας θάπτουσι, εν δε τω οι πατέρες τους παίδας.

– Κανένας δεν είναι τόσο ανόητος ώστε να προτιμά τον πόλεμο από την ειρήνη. 

Στην ειρήνη, οι γιοι θάβουν τους πατεράδες τους. 

Στον πόλεμο, οι πατεράδες θάβουν τους γιους.

Ηρόδοτος, 480-420 π.Χ., Αρχαίος Έλληνας ιστοριογράφος

Γλυκύ δ᾽απείρῳ πόλεμος.

– Ο πόλεμος φαίνεται γλυκός σ’ αυτούς που δεν έχουν την εμπειρία του.

Πίνδαρος, 522-438 π.Χ., Αρχαίος λυρικός ποιητής

Πόλεμος είναι όταν αλληλοσκοτώνονται άνθρωποι που δεν γνωρίζονται 

μεταξύ τους, επειδή κάποιοι άλλοι, που γνωρίζονται καλά μεταξύ τους,

 δεν κατάφεραν να συνεννοηθούν.

Πωλ Βαλερύ, 1871-1945, Γάλλος ποιητής

Ο πόλεμος αρχίζει όταν θέλεις, αλλά δεν τελειώνει όταν θέλεις.

Νικολό Μακιαβέλι, 1469-1527, Ιταλός πολιτικός φιλόσοφος

Όταν οι πλούσιοι κάνουν πόλεμο, είναι οι φτωχοί που πεθαίνουν.

Ζαν-Πωλ Σαρτρ, 1905-1980, Γάλλος φιλόσοφος

Θα πειστεί κάποτε το χοντροκέφαλο ανθρώπινο γένος ότι μεγαλύτερη μωρία

 και συμφορά από τον πόλεμο δεν υπάρχει, και από τα παθήματα του

 θα διδαχθεί κάποτε ότι πρέπει να τον καταργήσει, σαν υπερβολικά οδυνηρό

 και ακριβό τρόπο για επίλυση διαφορών;

Εμμάνουελ Καντ, 1724-1804, Γερμανός φιλόσοφος

Αντί για άλλο σχόλιο:

Απαραίτητη διευκρίνηση:

Η φωτογραφία αυτή (με τον Νίκο Καρανίκα) είναι προϊόν ψηφιακής επεξεργασίας 

κι έχει σατιρικό και μόνο σκοπό.

Δεν ανταποκρίνεται φυσικά στην αλήθεια.

Υ.Γ: Έτσι κι αλλιώς ο καθένας καταλαβαίνει αυτό που του αρέσει ως αληθινό.

Η Ιφιγένεια ως κόρη του Αγαμέμνονος είναι άγνωστη για τον Όμηρο.

Συμβολικά θυσίασαν, ούριος να φυσήξει

κι ο στόλος για το Ίλιον να πλεύσει επιτέλους

Ποτέ δεν θυσιάστηκε και ούτε τ’ αναφέρει

την ύπαρξή της αγνοεί, ο Όμηρος, στο Έπος. 

Ο Ευριπίδης πιο μετά θα γράψει για θυσία

απ τις πολλές παραλλαγές πάνω στον ίδιο μύθο

που ραψωδοί προφορικά αιώνες ιστορούσαν

μιαν ηρωίδα έπλασαν που μάλλον δεν υπήρξε. 

Συμβολικό και τ’ όνομα που κάτι συμβολίζει

Ο τραγικός μας ποιητής δεν το ‘δωσε τυχαία.

                                 Πάν Καρτσωνάκης

Η Ιφιγένεια ως κόρη του Αγαμέμνονος είναι άγνωστη για τον Ομηρο. 

Ο ίδιος ο Αγαμέμνων στην Ραψωδία Ι της Ιλιάδος

 και στον στίχο 145 κατονομάζει τις κόρες του:

Χρυσόθεμις

Λαοδίκη

Ιφιάνασσα

και διατείνεται ότι βρίσκονται όλες στο σπίτι του στο Αργος. 

Μάλιστα, για να κατευνάσει την οργή του Αχιλλέα του προσφέρει

 όποια θέλει για γυναίκα του.

Ο Όμηρος παρουσιάζει τους Ελληνες με τα καράβια τους 

συγκεντρωμένους στην Αυλίδα [Ιλιας β, 300 κ.εξ.] κάτω απο ένα πλατάνι 

και σε βωμούς αγιασμένους να προσφέρουν στους θεούς 

θυσίες πολυδάπανες [τεληέσσας εκατόμβας] και να εξετάζουν τα σημάδια.

 Καμία Ιφιγένεια δεν καταφθάνει για να σφαγιασθεί.

Η ιστορία της Ιφιγένειας και τη 'θυσια' της, όπως τη γνωρίζουμε 

απο την τραγωδία του Ευριπίδη, χάνεται στα βάθη του χρόνου. 

Πρόκειται για έναν πανάρχαιο μύθο του δήμου της Βραυρώνας, 

σύμφωνα με τον οποίο ο Αγαμέμνων με τους άλλους Έλληνες είχε αποπλεύσει 

για την Τροία όχι απο την Αυλίδα αλλά απο τον όρμο της Βραυρώνας,

 όπου είχε έλθει η κόρη του Ιφιγένεια που την προόριζε για θυσία

 στην τοπική Άρτεμη.

 Τελικά στη θέση της θυσιάστηκε όχι ελάφι αλλά μια άρκτος.

Η Ιφιγένεια ήταν μια παλαιά τοπική θεότητα του τοκετού,

 η λατρεία της οποίας παραγκωνίστηκε από τη μεγάλη Ολύμπια θεά Άρτεμη 

και το όνομά της διατηρήθηκε ως προσωνύμιο της θεάς: 

Άρτεμις - Ιφιγένεια, που σημαίνει την θεά "που κάνει να γεννηθεί ισχυρός γόνος'.

Δικό μας σχόλιο:

Παλαιότερα κάποιος μου έλεγε ότι δεν αποκλείεται

 η επιλογή της θυσίας της Ιφιγένειας

 να χρησιμοποιήθηκε από τον Ευριπίδη

 για να τονίσει το γένος.

Οι Τρώες με τους Έλληνες είχαν το ομόθρησκον 

και το ομόγλωσσον αλλά γιατί όχι και το ομόαιμον. 

Oυδέν ακούουν οι λαοί.

ΣΟΦΟΙ ΔΕ ΠΡΟΣΙΟΝΤΩΝ

 Θεοί μεν γαρ μελλόντων, άνθρωποι δε γιγνομένων,

 σοφοί δε προσιόντων αισθάνονται.

Φιλόστρατος, 

Τα ες τον Τυανέα Aπολλώνιον, VΙΙΙ, 7

Οι άνθρωποι γνωρίζουν τα γινόμενα.

Τα μέλλοντα γνωρίζουν οι θεοί,

πλήρεις και μόνοι κάτοχοι πάντων των φώτων.

Εκ των μελλόντων οι σοφοί τα προσερχόμενα

αντιλαμβάνονται. Η ακοή

αυτών κάποτε εν ώραις σοβαρών σπουδών

ταράττεται. Η μυστική βοή

τούς έρχεται των πλησιαζόντων γεγονότων.

Και την προσέχουν ευλαβείς. Ενώ εις την οδόν

έξω, ουδέν ακούουν οι λαοί.

Καβάφής Κωνσταντίνος

Επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδη. Τα Ποιήματα, 

Τ. Α’ 1897 - 1918, Ίκαρος 1963

Μια καληνύχτα με λίγους στίχους και δυο φωτογραφίες από την Κόρινθο.

Να ταξιδεύει το μυαλό να κολυμπά στο χρώμα 

που ξεχειλίζει και σκορπά ο ήλιος όταν δύει

κι εγώ για πάντα έκθαμβος κάθε φορά που βλέπω

ηλιοβασίλεμα, το ζω σαν θαύμα, παραμύθι.

Δεν πρόκειται να βαρεθώ, αυτό δεν θα αλλάξει

όσο υπάρχω και θα ζω θα τα φωτογραφίζω

και ειδικά που τώρα πια σ’ αυτήν την ηλικία

μπορώ να νιώσω πιο βαθιά την ομορφιά της φύσης.

Είναι τυχαίο που θεός, ο ήλιος, λατρευόταν

αλλά και πάντα γιατρικό, τον ήλιο, θεωρούσαν.

                                 Πάν Καρτσωνάκης  

«Η θεραπεία για όλα είναι το αλμυρό νερό: ιδρώτας, δάκρυα, θάλασσα»

Σαν μέλισσα που ο ανθός την μαγνητίζει πάντα

ασκείς σε μένα μαγική επιρροή και νοιώθω 

το χάδι σου σαν βάλσαμο μέσα στην αγκαλιά σου

και άρωμα ο άνεμος μου φέρνει με τραγούδια.

Τον έρωτά σου θάλασσα πολλοί έχουν υμνήσει

και προπαντός οι άνθρωποι που δέθηκαν μαζί σου

λόγω του επαγγέλματος ή έζησαν κοντά σου

και βύζαξαν το γάλα σου, παίξαν στις αμμουδιές σου.

Στην αγκαλιά σου θάλασσα βυθίζομαι και ξέρω

Πως το αλάτι γιατρικό για κάθε πόνο είναι.

                                Πάν Καρτσωνάκης 

Υ. Γ: «Η θεραπεία για όλα είναι το αλμυρό νερό:

           ιδρώτας, δάκρυα, θάλασσα» 

Κάρεν Μπλίξεν, 1885-1962, Δανέζα συγγραφέας

Δεν τίθεται ερώτημα του Άμλετ απορία.

Αυτόν τον κόσμο γύρω μας που βλέπουνε τα μάτια

αλλά και όσα η αφή αισθάνεται και νοιώθει

και όσα στην αντίληψη της ακοής μας πέφτουν

τις γεύσεις και τις μυρωδιές πως θ’ αποχαιρετήσεις;  

Δεν τίθεται ερώτημα του Άμλετ απορία

αλλά ποιον δρόμο διάλεξες προσωπικά να ζήσεις

αν φυσικά ελεύθερα επιλογή θα κάνεις

αντί να «βασανίζεσαι»…να ζήσω, να μην ζήσω.

Αυτό ‘ναι το ερώτημα για τη φιλοσοφία

που την απάντηση πολλοί προσπάθησαν να δώσουν.

                                         Καρτσωνάκης Πάν

H πιο παλιά ελληνική μετάφραση του «Άμλετ» 

είναι του Περβάνογλου, σε αρχαΐζουσα, και εκδόθηκε 

στην Αθήνα το 1858. 

Ο τίτλος αποδόθηκε ως «Αμλέτος, βασιλόπαις της Δανίας»

 και συμπληρωνόταν από τις εξής πληροφορίες: 

«Τραγωδία του Άγγλου Σαιξπήρου,

 ενστίχως μεταφρασθείσα υπό Ιωάννου Π. Περβάνογλου». 

Ο Γιάννης Σιδέρης δίνει την πληροφορία ότι ήταν 

η απόδοση που χρησιμοποιούσε τόσο ο Παντελής Σούτσας 

(το 1866) όσο και ο Διονύσιος Ταβουλάρης 

κάθε φορά που παρουσίαζε το έργο 

(στη διάρκεια της τριακονταετίας 1872-1905).

 Έκτοτε, ο «Άμλετ» μεταφράστηκε πολλές φορές

 από σημαντικούς λογοτέχνες. 

Η συγκριτική ανάγνωσή τους επιτρέπει να δούμε 

αφενός τις περιπέτειες της γλώσσας σε μια διάρκεια

 σχεδόν 160 χρόνων, αφετέρου τον τρόπο που εξελίσσεται

 η κατανόηση και η απόδοση του σαιξπηρικού αριστουργήματος. 

Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα παρέχει

 ο γνωστός μονόλογος του Άμλετ 

από την πρώτη σκηνή της Γ' Πράξης, που αρχίζει

 με τον στίχο «To be, or not to be, that is the question». 

Κι ενώ στην απόδοση του Περβάνογλου 

ακούγεται αστείος, 

«Είναι ή μη, νυν τούτ' έστι το ζήτημα», 

η απόδοση του Βικέλα, 

«Να ζει κανείς ή να μη ζει, ιδού η απορία», έγινε 

τόσο δημοφιλής, που ανεξαρτητοποιήθηκε

 από το έργο και καθιερώθηκε ως λαϊκή ρήση. 

.............................................................................

Από την ΜΑΤΙΝΑ ΚΑΛΤΑΚΗΗ 

Πηγή

Καθώς κοιτάζω γύρω μου τη φύση του Γενάρη.....

Όταν ο άνεμος βογκά στους δρόμους και στις στέγες

και τρίζουν τα πορτόφυλλα φυλλορροούν τα δέντρα

εγώ κοιτάζω σύννεφα που κυνηγά ο ήλιος

τα κύματα της θάλασσας που ‘ρχονται και ξεσπάνε.  

Νιώθω μονάχα λύτρωση και δάκρυα στα μάτια

καθώς κοιτάζω γύρω μου τη φύση του Γενάρη

κι όπως συνήθως γίνεται στους  τίτλους τέλους, έργου

μια μουσική υπόκρουση νομίζω πως ακούω.

Κάτι σαν κλάμα γυναικών θρήνο και μοιρολόι 

στου άνεμου τα βογκητά  που σέρνεται στους δρόμους.

Πάν Καρτσωνάκης

15-1-2016

Στις οπτασίες, στις σκιές, υπόσταση να δίνουν.

Νύχτα ξυπνούν τα ένστικτα που ζούνε στο κορμί μας

και προσπαθούν σα σύμβολα να μπούνε, με εικόνες,

μες το μυαλό, σαν όνειρα υπόσταση να λάβουν 

και μια ζωή αυτόνομη με τέχνη να κερδίσουν.

Νύχτα ξυπνούν τα όνειρα, ο ήλιος τα σκοτώνει.

Στο φως της μέρας, οι σκιές, δεν έχουν γοητεία 

ενώ τις νύχτες μαγικά τα σχήματα φαντάζουν

και με τα χρώματα φωνή νομίζεις αποκτούνε.

Ονειροβάτες ποιητές ανοίγουνε τις πόρτες 

στα ένστικτά τους διαρκώς κι έγιναν έρμαιά τους.

Ονειροβάτες ποιητές που χάσαν τη ζωή τους

στις οπτασίες, στις σκιές υπόσταση να δίνουν.

 Καρτσωνάκης Πάν