Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

5 ποιητές για το Πολυτεχνείο 1973

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ

Το σώμα και το αίμα  
Ακόμα μια δοκιμή για ένα ποίημα του Πολυτεχνείου (1977)


Ο ένας γράφει συνθήματα στους τοίχους ο άλλος
φωνάζει συνθήματα πάνω απ' τους δρόμους ο τρίτος
φοράει το παράθυρο τραγουδάει
 ανοιχτός Ρωμιοσύνη Ρωμιοσύνη
τους τραυματίες τους κουβάλησαν στη βιβλιοθήκη
η μια παλάμη αμπελόφυλλου στο χτυπημένο γόνατο
αγάλματα λυπημένα 
μες στους καπνούς -πού τον ξεχάσατε τον έρωτα


σπουδαστές οικοδόμοι κατάρες πλακάτ ζητωκραυγές σημαίες
έρωτας είναι τ' όνειρο έρωτας είναι ο κόσμος
χαμηλωμένο κούτελο του ταύρου έρχονται κι άλλοι κι άλλοι
μικρά μεγάλα σκολιαρόπαιδα με μια φούχτα στραγάλια
 με τσάντες
δυο κόκκινα πουλιά σταυρωτά ζωγραφισμένα 
στα τετράδιά τους
οι νεόνυμφοι βγήκαν απ' το φωτογραφείο δένουν
 τις άσπρες ταινίες στο κιγκλίδωμα


τυφλοί λαχειοπώλες μια όρθια κιθάρα λαμπιόνια φαρμακείων
νυχτώνει η πολιτεία ηλεκτρικοί αριθμοί κλεισμένα θέατρα
κλεισμένα τα μικρά τεφτέρια τα υπόγεια ποιήματα 
τα τρύπια λουλούδια
η μυστική γεωγραφία ανεβαίνει βουβή 
πάνω απ' τη νύχτα απ' το απόρθητο βάθος


απόψε είναι ο καιρός για όλα λέει
απόψε είναι η συνέχεια όλων λέει
αύριο για όλο τον άνθρωπο για όλο το μέλλον
έτσι είπε πάνω στη στέγη
κράταγε ένα μεγάλο αόρατο τιμόνι κι έστριβε την πολιτεία
κάτω απ την άσφαλτο ακουγόταν ο θόρυβος του κόσμου
ένα μαύρο σκυλί ένα καλάθι ένας μικρός καθρέφτης
δυο τεράστια παπούτσια του πικρού γελωτοποιού και το
σπασμένο ποτήρι
κι η μυρωδιά απ' τη φουφού του καστανά μεγάλη σαν καράβι


ΛΕΝΑ ΠΑΠΠΑ
Στούς σκοτωμένους σπουδαστές του Νοεμβρίου

Μάτια κλειδωμένα, χέρια παγωμένα
κείτεται
-δεκοχτώ χρονώ ήτανε δεν ήτανε-
για να έχω εγώ πουλιά-φτερά στα χέρια μου,
και συ στο σπιτάκι σου,
μια γλάστρα με βασιλικό στο πεζουλάκι
και τα παιδιά μας ξένοιαστα να χτίζουνε το μέλλον.

Η μάνα του τον περιμένει και δεν έρχεται,
η άνοιξή του παίζει κα δεν τηνε ξέρει πια.
Στις φλέβες του αίμα σταματημένο και πικρό,
γυαλί σπασμένο ο κόσμος, σωριασμένο πάνω του.
Για να έχω εγώ τον άσπρο μου ύπνο
Και συ γαρίφαλο χαμόγελο στο στόμα σου,
για να 'χουν τα παιδιά μας το δικό τους ήλιο...

ΗΛΙΑΣ ΓΚΡΗΣ
Το ερπετό που ξυπνάει

17 Νοέμβρη 1989

Θητεύσαμε παιδιά στη νύχτα με ένα σταφύλι θυμού ατρύγητο.
Τι αμό­λυντη περηφάνια είχαν τα λόγια μας φωτίζοντας 
το θαύμα πού· θαύμα δεν έγινε.

Είναι από τότε που η μνήμη ερπετό ξυπνάει 
και τρώει απ' τη θλίψη και ύστερα λουφάζει 
σε τάφο συλημένο, γιατί πάντα θα ανθίζει η στοργή
για τα ναυάγια που επιστρέφουν παράδοξα 
όπως σκιές του φονιά μέσα στα όνειρα.

Και είναι από τότε που βγάζουν στο σφυρί τα κουρέλια 
εκείνου του πάναγνου έρωτα· του πάναγνου έρωτα. 
Και όσοι τάχθηκαν πρώτοι,
εξαρ­γύρωσαν την κραυγή μας ερήμην.

Από κείνη τη νύχτα, ό,τι και αν πω, φωνάζει σαν αίμα.


ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΕΡΑΝΗΣ

«Το στρατόπεδο ετέθη πάλι υπό έλεγχον»

Άρχισαν να κλονίζονται τα θεμέλια.

Ένας βραχνός λοχίας μας γκρεμίζει στη Νύχτα
με σιδερένιους λοστούς. Ανοιξιάτικα όνειρα
τουφεκίζονται στον αυλόγυρο του Πολυτεχνείου.

Ο στρατοπεδάρχης καπνίζει νευρικά το τσιμπούκι του
καθαρίζει την υγρασία στα τζάμια
και μετράει τους σκοτωμένους απ' το παράθυρο.

Ύστερα σηκώνεται πλένει τα χέρια του
ρίχνει μια φευγαλέα ματιά στον καθρέφτη
λέει ένα σκληρό «αυτός είμαι»
και ξαπλώνει στο κρεβάτι να κοιμηθεί.

Μα πριν αδειάσει το γυάλινο μάτι του στο ποτήρι
σηκώνει με αργές κινήσεις το τηλέφωνο
και καλεί το Επιτελείο: «Στρατηγέ μου,
η εκστρατεία εστέφθη υπό πλήρους επιτυχίας
Το στρατόπεδο ετέθη πάλι υπό έλεγχον
Καληνύχτα σας».

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

Μικρός τύμβος (Πολυτεχνείο)

Δίχως τουφέκι και σπαθί, με τον ήλιο στο μέτωπο,

υπήρξατε ήρωες και ποιητές μαζί. Είστε το Ποίημα.

Απλώνοντας το χέρι μου δεν φτάνει ως εκεί

που ωραία λουλούδια τις μορφές σας

Λιτανεύει ο αέρας της αρετής. Ω παιδιά μου,

Μπροστά σ' αυτό το ποίημα μετράει μόνο η σιωπή.

από την ενότητα «Παραλειπόμενα», Β' τόμος των Απάντων


ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ

Φοβᾶμαι...


Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἑφτὰ χρόνια 
ἔκαναν πὼς δὲν εἶχαν πάρει χαμπάρι
καὶ μία ὡραία πρωία μεσοῦντος κάποιου Ἰουλίου
βγῆκαν στὶς πλατεῖες μὲ σημαιάκια κραυγάζοντας
 «δῶστε τὴ χούντα στὸ λαό».
Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ μὲ καταλερωμένη τὴ φωλιὰ
πασχίζουν τώρα νὰ βροῦν λεκέδες στὴ δική σου.

Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ σοῦ κλείναν τὴν πόρτα
μὴν τυχὸν καὶ τοὺς δώσεις κουπόνια καὶ τώρα
τοὺς βλέπεις στὸ Πολυτεχνεῖο
 νὰ καταθέτουν γαρίφαλα καὶ νὰ δακρύζουν.

Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ γέμιζαν τὶς ταβέρνες
καὶ τὰ σπάζαν στὰ μπουζούκια κάθε βράδυ
 καὶ τώρα τὰ ξανασπάζουν
ὅταν τοὺς πιάνει τὸ μεράκι τῆς Φαραντούρη
 καὶ ἔχουν καὶ «ἀπόψεις».

Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἄλλαζαν πεζοδρόμιο 
ὅταν σὲ συναντοῦσαν
καὶ τώρα σὲ λοιδοροῦν γιατὶ, λέει, δὲν βαδίζεις ἴσιο δρόμο.

Φοβᾶμαι, φοβᾶμαι πολλοὺς ἀνθρώπους.

Φέτος φοβήθηκα ἀκόμη περισσότερο.

Νοέμβρης 1983

«Η μεγάλη έξοδος» από το έργο Το Άξιον Εστί του Οδυσσέα Ελύτη.

Ο Ελύτης εμπνέεται από την αντίσταση και
 τις πρώτες μαζικές διαδηλώσεις της νεολαίας 
στην Αθήνα κατά την περίοδο της Κατοχής 
(όπως η ιστορική διαδήλωση της 25ης Μαρτίου 1942), 
αλλά και γενικότερα τους νέους 
που αγωνίστηκαν για την ελευθερία.

«Τὶς ἡμέρες ἐκεῖνες ἔκαναν σύναξη μυστικὴ τὰ παιδιὰ καὶ 
λάβανε τὴν ἀπόφαση, ἐπειδὴ τὰ κακὰ μαντάτα πλήθαιναν 
στὴν πρωτεύουσα, νὰ βγοῦν ἔξω σὲ δρόμους καὶ σὲ πλατείες, 
μὲ τὸ μόνο πρᾶγμα ποὺ τους εἶχε ἀπομείνει:  

Μιὰ παλάμη τόπο κάτω ἀπό τ’ ἀνοιχτό πουκάμισο, 
μὲ τὶς μαῦρες τρίχες καὶ τό σταυρουδάκι τοῦ ἥλιου. 
Ὅπου εἶχε κράτος κι ἐξουσία ἡ Ἄνοιξη. 

Καὶ ἐπειδὴ σίμωνε ἡ μέρα ποὺ τὸ Γένος εἶχε συνήθειο
 νὰ γιορτάζει τὸν ἄλλο Σηκωμό,
 τὴ μέρα πάλι ἐκείνη ὁρίσανε γιὰ τὴν Ἔξοδο.  

Καὶ νωρὶς ἐβγήκανε καταμπροστὰ στὸν ἥλιο, μὲ πάνου 
ὡς κάτου ἀπλωμένη τὴν ἀφοβιὰ σὰν σημαία, οἱ νέοι
 μὲ τὰ πρησμένα πόδια ποὺ τους ἔλεγαν ἀλήτες.  

Καὶ ἀκολουθούσανε ἄντρες πολλοί, και γυναῖκες, 
καὶ λαβωμένοι μὲ τὸν ἐπίδεσμο καὶ τὰ δεκανίκια. 

Ὅπου ἔβλεπες ἄξαφνα στὴν ὄψη τους τόσες χαρακιές, 
πού `λεγες εἴχανε περάσει μέρες πολλὲς μέσα σὲ λίγην ὧρα. 

Τέτοιας λογῆς ἀποκοτιές, ὡστόσο, 
μαθαίνοντες οἱ Ἄλλοι, σφόδρα ταράχθηκαν. 

Καὶ φορὲς τρεῖς μὲ τὸ μάτι ἀναμετρῶντας τὸ ἔχει τους, λάβανε 
τὴν ἀπόφαση νὰ βγοῦν ἔξω σὲ δρόμους καὶ σὲ πλατείες, 
μὲ τὸ μόνο πρᾶγμα ποὺ τους εἶχε ἀπομείνει: μία πήχη φωτιὰ
 κάτω ἀπ’ τὰ σίδερα, μὲ τὶς μαῦρες κάννες
 καὶ τὰ δόντια τοῦ ἥλιου. 

Ὅπου μήτε κλῶνος μήτε ἀνθός, δάκρυο ποτὲ δὲν ἔβγαλαν. 
Καὶ χτυπούσανε ὅπου νά `ναι, σφαλῶντας τὰ βλέφαρα 
μὲ ἀπόγνωση.
 Καί ἡ Ἄνοιξη ὁλοένα τους κυρίευε. 

Σὰν νὰ μὴν ἤτανε ἄλλος δρόμος πάνω σ’ ὁλάκερη τὴ γῆ 
γιὰ νὰ περάσει ἡ Ἄνοιξη παρὰ μονάχα αὐτός, καὶ νά τον εἶχαν
 πάρει ἀμίλητοι, κοιτάζοντας πολὺ μακριά, πέρ’ ἀπ’ τὴν ἄκρη 
τῆς ἀπελπισίας, τὴ Γαλήνη ποὺ ἔμελλαν νὰ γίνουν, οι νέοι 
με τα πρησμένα πόδια που τους έλεγαν αλήτες, καί οἱ ἄντρες, 
καὶ οἱ γυναῖκες, καὶ οἱ λαβωμένοι
 μὲ τὸν ἐπίδεσμο καὶ τὰ δεκανίκια. 

Καὶ περάσανε μέρες πολλὲς μέσα σὲ λίγην ὧρα. 
Καὶ θερίσανε πλῆθος τὰ θηρία, καὶ ἄλλους ἐμάζωξαν. 
Καὶ τὴν ἄλλη μέρα ἐστήσανε στὸν τοῖχο τριάντα.» 
Οδυσσέας Ελύτης, Άξιον εστί 

Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

Θα πρέπει να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί με τις....πριμαντόνες.

Στο ερωτημα, αν ένας δεξιοτέχνης της προπαγάνδας,
 μπορει να παραπλανήσει ακόμη και μορφωμένους 
και με καλή ανατροφή ανθρώπους, 
η απαντηση είναι ΝΑΙ.
 Όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες 
μπορει να παραπλανήσει τον οποιονδήποτε. 
Γι αυτό οι απλοί άνθρωποι, θα πρέπει να είναι
 πολύ επιφυλακτικοί με τις πριμαντόνες. 

Ποια είναι η γνώμη σας;
Όλα τα άρθρα δεν είναι απαραίτητο
να εκφράζουν πάντοτε και την δική μας άποψη
αλλά τα δημοσιοποιούμε για να γίνουν
αφορμή για έναν ευπρεπή διάλογο.
Αυτό τουλάχιστον επιθυμούμε. 
Έναν γόνιμο διάλογο, με επιχειρήματα όμως.

Αποτοξίνωση σήμερα με σπανάκι και τυρί φέτα Πίνδου. (3 φωτογραφίες)


Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026

Θα ζητήσουν μια συγγνώμη;

Σάκης Μουμτζής
Είναι προφανές πως η ρηματική διακοίνωση 
της Γαλλίας προς την Τουρκία είχε ενημερωτικό
 χαρακτήρα, όπως ακριβώς και με την Αίγυπτο.
 Και αδειοδοτούσες χώρες
 ήταν η Ελλάδα και η Κύπρος.
 Η θεσμική και μετρημένη στάση των αρχηγών
 της αντιπολίτευσης μετά την ενημέρωσής τους
 από τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη 
αποδεικνύει πως τα γεγονότα εκτυλίχθηκαν
 όπως τα παρουσίασε εξ αρχής
 η ελληνική κυβέρνηση.
 Το ερευνητικό σκάφος συνεχίζει τις εργασίες του 
με τη συνοδεία ελληνικών φρεγατών. 

Τι έμεινε τελικά από όλη αυτή την υπόθεση;

Πρώτον: Η Τουρκία εκτέθηκε με όλους τους χειρισμούς της 
από την αρχή. Οι απειλές της δεν έπιασαν τόπο καθώς βρήκαν
 απέναντί τους ένα σύνολο κρατών τα οποία ήθελαν να 
προχωρήσει το συγκεκριμένο έργο, αγνοώντας 
τις μαξιμαλιστικές θέσεις της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ΗΠΑ, 
το Ισραήλ, η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν, τα ΗΑΕ, στάθηκαν
 στο πλευρό της διεθνούς νομιμότητας. 
Η διπλωματική - πολιτική ήττα της Τουρκίας είναι δεδομένη, 
διότι πέραν όλων των άλλων αγνοήθηκε παντελώς 
το τουρκολιβυκό μνημόνιο. 

Έφτασε στο σημείο η Τουρκία να εκδίδει NAVTEX τις οποίες 
ουδείς λαμβάνει υπ' όψη, αφού είναι ουσιαστικά 
ανυπόστατες και η «συναίνεση» που παρείχε στο έργο
 ουδέποτε της ζητήθηκε. Φυσικά, μέχρις ότου ολοκληρωθεί 
η αποστολή του Abeille Marengo - περί τα μέσα
 Μαρτίου 2027 - πολλά μπορούν να συμβούν, όμως με βάση 
τα μέχρι σήμερα δεδομένα η πατρίδα μας έχει 
το πάνω χέρι. Και στην ολοκλήρωση του έργου 
συμφώνησε και ο Νίκος Ανδρουλάκης. 

Δεύτερον: Εκτέθηκαν όσοι μίλησαν για εθνική μειοδοσία
 και για «Πρέσπες του Αιγαίου». 
Δεν είναι η πρώτη φορά που όλοι αυτοί οι υπέρ - πατριώτες 
πιστεύουν αυτά που διακινεί η τουρκική πλευρά.
 Κάθε τουρκική «επιτυχία» μεταφράζεται ακαριαία σε ήττα
 για την ελληνική κυβέρνηση, μια και αυτός είναι 
ο αντικειμενικός τους στόχος. Γιατί το κάνουν αυτό; 
Διότι επάνω σε αυτό το σκηνικό έχουν κτίσει ολόκληρο 
το αφήγημά τους και συνακόλουθα
 και την πολιτική καριέρα τους. 
Από δίπλα ή από εμπρός, και οι γνωστές γραφίδες οι οποίες
 κάθε τόσο βλέπουν και προβλέπουν εθνικές
 παραχωρήσεις και καταστροφές. 

Το ερώτημα είναι: με την εξέλιξη των γεγονότων, με αυτά 
που είδαν το φως της δημοσιότητας, θα ζητήσουν 
μια συγγνώμη από τους πολίτες; 
Θα κάνουν την αυτοκριτική τους για τις ανοησίες που έλεγαν 
και έγραφαν επί τόσες ημέρες; Ή μήπως θα συνεχίσουν 
να γελοιοποιούνται επιμένοντας σε ισχυρισμούς 
που διαψεύσθηκαν;
 Είναι τόσο μικρόψυχοι ώστε να μην μπορούν να παραδεχθούν 
μια ελληνική διπλωματική - πολιτική επιτυχία;
 Διότι για να συνασπισθούν όλα τα προαναφερθέντα κράτη 
γύρω από τη διεθνή νομιμότητα χρειάστηκε κινητοποίηση 
τόσο του ίδιου του πρωθυπουργού όσο και
 του υπουργού Εξωτερικών. 

Αντιλαμβάνομαι τις δυσκολίες που υπάρχουν σε πολιτικούς 
να παραδεχθούν ότι έσφαλλαν. Να παραδεχθούν πως αυτή
 η κυβέρνηση έκανε όσα δεν έκαναν 
όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις.
 Και τώρα να ψάχνουν στο παρά πέντε να βρουν ένα άλλο 
πιο πειστικό αφήγημα. 
Ας μιλήσουν καλύτερα για τον …λιγνίτη. 

ΥΓ. Το άρθρο αυτό δεν αφορά 
τους πουτινόφιλους - «πατριώτες». 
Αυτοί βρέξει - χιονίσει κάνουν τη δουλειά τους.
Ποια είναι η γνώμη σας;
Όλα τα άρθρα δεν είναι απαραίτητο
να εκφράζουν πάντοτε και την δική μας άποψη
αλλά τα δημοσιοποιούμε για να γίνουν
αφορμή για έναν ευπρεπή διάλογο.
Αυτό τουλάχιστον επιθυμούμε. 
Έναν γόνιμο διάλογο, με επιχειρήματα όμως.