Ο κύβος ερρίφθη
Κώστας Στούπας
«Οι νικητές πρώτα νικούν και ύστερα πηγαίνουν στον πόλεμο,
ενώ οι ηττημένοι πρώτα πηγαίνουν στον πόλεμο και ύστερα
προσπαθούν να νικήσουν», έγραφε ο Κινέζος Σουν Τζου πριν
από 2.500 χρόνια, στο τέταρτο κεφάλαιο του βιβλίου του
Η Τέχνη του Πολέμου.
Η σοφία του Κινέζου στρατηγού είναι απλή: οι πόλεμοι κερδίζονται
πριν πέσει η πρώτη ντουφεκιά.
Με την προετοιμασία, την πληροφόρηση, τη σωστή επιλογή
του χρόνου και τη διαμόρφωση ευνοϊκών συσχετισμών ισχύος.
Κάπως έτσι αξίζει να διαβαστεί η ελληνική απόφαση
για την επανεκκίνηση των ερευνών
της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.
Το γαλλικό Abeille Marengo είχε προγραμματιστεί να αποπλεύσει
στις 7 Νοεμβρίου από το Ηράκλειο. Η ελληνική NAVTEX 1411/26
καλύπτει την περίοδο έως τις 6 Μαρτίου 2027.
Η άδεια εκδόθηκε στις 6 Νοεμβρίου, κατόπιν αιτήματος
της Nexans, και ακολούθησε κυπριακή NAVTEX.
Το τεχνικό αντικείμενο είναι οι έρευνες βυθού.
Το πραγματικό διακύβευμα, όμως, είναι πολύ μεγαλύτερο:
Ποιος αποφασίζει τι επιτρέπεται να γίνει στη θάλασσα
ανατολικά της Κάσου;
Η Τουρκία επικαλείται διεκδικήσεις υφαλοκρηπίδας που
συνδέονται με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει ότι αυτές δημιουργούν τουρκική
δικαιοδοσία στις επίμαχες περιοχές.
Η Άγκυρα δεν χρειάζεται να ακυρώσει ολόκληρο το έργο
για να πετύχει έναν στρατηγικό στόχο.
Αρκεί να επιβάλει στην πράξη την αντίληψη ότι για τις
έρευνες απαιτείται προηγούμενη συνεννόηση ή συναίνεσή της.
Η διαφορά μεταξύ ενημέρωσης και άδειας είναι η διαφορά μεταξύ
κυριαρχικού δικαιώματος και εξάρτησης από την ανοχή τρίτου.
Η ελληνική κίνηση παρουσιάζει τρία ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά.
Πρώτον, ο χρόνος. Η επιλογή του Νοεμβρίου περιορίζει
την έκθεση της τουριστικής οικονομίας σε μια πιθανή ένταση.
Μια κρίση στην Κάσο τον Ιούλιο θα μπορούσε να πλήξει
κρατήσεις, μετακινήσεις και τη διεθνή εικόνα της χώρας.
Τον Νοέμβριο το άμεσο οικονομικό κόστος είναι μικρότερο.
Δεν γνωρίζουμε αν αυτό αποτέλεσε κριτήριο της κυβέρνησης.
Ωστόσο, στρατηγικά, η συγκυρία έχει σημασία.
Δεύτερον, η γαλλική σημαία.
Το ερευνητικό πλοίο έχει ναυλωθεί από τη Nexans για ένα έργο
ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Ενδεχόμενη παρεμπόδιση δεν θα δημιουργούσε μόνο
ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.
Θα έθετε και ζήτημα γαλλικών επιχειρηματικών συμφερόντων
και ευρωπαϊκής ενεργειακής στρατηγικής.
Αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματη στρατιωτική εμπλοκή
του Παρισιού. Αυξάνει, όμως, το διπλωματικό κόστος
μιας τουρκικής κλιμάκωσης. Δύσκολα θα δούμε φρεγάτες
της Ε.Ε. στην περιοχή για την προάσπιση των κυριαρχικών
δικαιωμάτων ενός κράτους-μέλους.
Η Ε.Ε., όμως, αποτελεί τον βασικό προορισμό των τουρκικών
εξαγωγών. Ένα μέτρο περιορισμού θα μπορούσε να στείλει
την τουρκική οικονομία 50 ή 100 χρόνια πίσω.
Τρίτον, η διεθνής συγκυρία.
Η Τουρκία ανακοίνωσε στις 31 Οκτωβρίου την υποψηφιότητα
του Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του Γενικού Γραμματέα
του ΟΗΕ. Η επίσημη καταχώριση στον ΟΗΕ
φέρει ημερομηνία 1ης Νοεμβρίου.
Η επιστολή Ερντογάν απευθυνόταν, μεταξύ άλλων, στην Ελληνίδα
πρέσβη Αγλαΐα Μπαλτά, ως πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Για την επιλογή Γενικού Γραμματέα απαιτείται σύσταση
του Συμβουλίου Ασφαλείας, χωρίς βέτο μόνιμου μέλους.
Η Γαλλία διαθέτει δικαίωμα βέτο.
Πόσο εύκολο θα ήταν για την Άγκυρα να προκαλέσει
μια σοβαρή κρίση με γαλλικό πλοίο, ενώ διεκδικεί διεθνή
υποστήριξη για τον υποψήφιό της;
Ασφαλώς, η υποψηφιότητα δεν εγγυάται αυτοσυγκράτηση.
Δημιουργεί, όμως, έναν πρόσθετο παράγοντα στον υπολογισμό
κόστους και οφέλους.
Υπάρχει και το προηγούμενο του Ιουλίου 2024.
Η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή
της Κάσου, κατά τις έρευνες του ιταλικού Ievoli Relume,
απέδειξε πόσο γρήγορα μια τεχνική δραστηριότητα μπορεί
να εξελιχθεί σε γεωπολιτική δοκιμασία.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα εμφανιστούν τουρκικά πλοία.
Είναι αν οι έρευνες θα συνεχιστούν ανεμπόδιστα και χωρίς
να δημιουργηθεί προηγούμενο τουρκικής συναίνεσης.
Εδώ ακριβώς δοκιμάζεται η αξιοπιστία της ελληνικής αποτροπής.
Η Αθήνα έχει επιλέξει να ασκήσει στην πράξη τα δικαιώματα
που θεωρεί ότι απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.
Η Άγκυρα έχει τη δυνατότητα να αμφισβητήσει αυτή την επιλογή
επιχειρησιακά. Καθεμία από τις παραπάνω κινήσεις έχει
το δικό της ισοζύγιο κόστους και οφέλους.
Οι επόμενοι τέσσερις μήνες δεν θα κρίνουν μόνο την τύχη
ενός ηλεκτρικού καλωδίου. Θα δοκιμάσουν την ισχύ
των ελληνικών θέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο κύβος ερρίφθη.
Αλλά ο Σουν Τζου δεν μιλούσε για ζάρια.
Μιλούσε για την ικανότητα να έχεις δημιουργήσει τους όρους
της επιτυχίας πριν από τη σύγκρουση.
Η Ελλάδα φαίνεται πως αυτή τη φορά έχει στήσει καλά τα πιόνια
στη σκακιέρα. Αφήστε τους «πατριδέμπορους» να αλυχτούν…...
Το καραβάνι ξεκίνησε.
Και σε αυτή τη δοκιμασία, εκτός από τη διπλωματία και
το Πολεμικό Ναυτικό, μετρά και η ψυχραιμία της κοινωνίας.
Χωρίς πανικό.
Χωρίς εύκολους λεονταρισμούς.
Και χωρίς ηττοπάθεια.
Ποια είναι η γνώμη σας;
Όλα τα άρθρα δεν είναι απαραίτητο
να εκφράζουν πάντοτε και την δική μας άποψη
αλλά τα δημοσιοποιούμε για να γίνουν
αφορμή για έναν ευπρεπή διάλογο.
Αυτό τουλάχιστον επιθυμούμε.
Έναν γόνιμο διάλογο, με επιχειρήματα όμως.
