Ενας από τους κομβικούς μύθους του Εμπειρίκου
είναι ο μύθος του αθάνατου θεού Πανός,
ο οποίος αφήνει ανεξίτηλα τα ίχνη του
σε όλο το έργο του ποιητή.
Στην Παγκόσμια Συμπολιτεία της Νέας Εποχής,
στον «Μεγάλο Ανατολικό»,
«η επίσημος θρησκεία ήτο η του Πανός»,
ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη
και στο επιμνημόσυνο κείμενό του
για τη Μαρία Βοναπάρτη ο ποιητής δεν λησμονεί
«τους λαγαρούς αυλούς του αιωνίου Πανός».
Πόσο θα αυθαιρετούσαμε άραγε αν υποθέταμε ότι
ο Εμπειρίκος αναδέχεται και επανεγγράφει,
σαφώς μετατοπίζοντάς το και μετατονίζοντάς το,
ένα από τα πολλά θέματα της ιδιαίτερα εκτεταμένης
παλαμικής ποίησης;
Στο «Αργώ ή Πλους αεροστάτου», λοιπόν,
ο Πέντρο Ραμίρεθ κραυγάζει:
«Ο Μέγας Παν δεν πέθανε!
Ο Μέγας Παν δεν πεθαίνει!»
Η κραυγή ετούτη, που επιχειρεί να αντισταθεί
στην ιστορία, στην ιστορία των θρησκειών
και των παθών, έχει ήδη ακουστεί σχεδόν
με τα ίδια λόγια το 1897, στη συλλογή
του Κωστή Παλαμά «'Ιαμβοι και ανάπαιστοι»,
έστω κι αν αυτό δεν το θυμόμαστε περισσότερο
απ' όσο θυμόμαστε ότι το μοτίβο της γραφής στην άμμο
υπήρξε (και) παλαμικό
(«Κάτου στην άμμο του γιαλού μια μέρα, μακριά της,
/- εκεί που μόνος έστεκα έγραψα τ' όνομά της...»)
πριν κατοχυρωθεί, και διά της μελοποιήσεως,
στον Σεφέρη («Πάνω στην άμμο την ξανθή-/
γράψαμε τ' όνομά της...»).
Εγραφε λοιπόν ο Παλαμάς:
«Η γη μας γη των άφθαρτων/αερικών και ειδώλων,
/-πασίχαρος και υπέρτερος/θεός μας είν' ο Απόλλων.
//-Στα εντάφια λευκά σάβανα/γυρτός ο Εσταυρωμένος
/-είν' ολόμορφος Αδωνις / ροδοπεριχυμένος.
// -Η αρχαία ψυχή ζει μέσα μας/αθέλητα κρυμμένη
/-ο Μέγας Παν δεν πέθανε,/όχι ο Παν δεν πεθαίνει!».
Δικό μας σχόλιο:
Περισσότερα για τον θεό Πάνα
σε παλαιότερη εγγραφή μας
Διόλου δεν έφυγαν
Αναπνέουν ακόμη εδώ.
Σαν τα λουλούδια την Άνοιξη.
Υπάρχει το άρωμά τους.
Αγριολούλουδα που επιμένουν.
Τι και αν ρήμαξαν τα σπίτια τους,
βεβήλωσαν τα ιερά τους,
έσπασαν τ αγάλματα με τη μορφή τους
κι έκαψαν τα γραφτά τους.
Υπάρχουν ακόμη εδώ!
Γκρέμισαν κι έφεραν στο έδαφος
τους ιερούς ναούς τους.
Ξερίζωσαν τη θύμησή τους;
Όχι δεν έφυγαν ποτέ από τη χώρα τους.
Υπάρχουν πάντοτε στη γη που τους ξεγέννησε.
Διόλου δεν έφυγαν κυνηγημένοι.
Αναπνέουν ακόμη.
Το άρωμά τους υπάρχει ακόμη εδώ.
Όσες γενιές και να περάσουν.
Πάν Καρτσωνάκης
(kARTson)
They never left.
They still breathe in here.
Like the flowers in springtime.
Their perfume exists.
Wildflowers that persist.
What if their temples are ravaged,their sacred places
are desecrated,their statues are broken
and their writings are burned .
They are still here!
Their sacred temples were destroyed and demolished.
But their remembrance was not washed out?
No, they never left their homeland.
There are always in the soil
that once gave them birth.
They never left hunted away.
They still breathe.
Their perfume is still here.
For as many generations will pass through.
Pan Kartsonakis
Έχουν μνήμες οι πέτρες.
Των κεραμικών τα όστρακα
και των μαρμάρινων γλυπτών τα θραύσματα
λένε ιστορίες.
Έχουν οξειδωθεί με αναμνήσεις
και οι αιώνες έχουν, επάνω τους,
σταλάξει ιστορίες που κανείς,
σωστά, δεν μπορεί να διαβάσει
παρεκτός ποιητές
και αλαφροΐσκιωτοι
σαλιγκάρια και πεταλούδες
κανένας άλλος καλλίτερα.
Έχουν μνήμες οι πέτρες . . . . . . .
Έτσι όπως και τα κύτταρα.
Καρτσωνάκης Πάν
2009
The stones can recall.
The ceramic sherds
and the pieces of the marble sculptures,
have stories to tell.
They’ve been oxidized with memories
and the centuries
have dripped on them stories
that no one can read, in the right way,
except the poets and the “moonstrucked”,
the snails and the butterflies…
nobody else could.
Stones can recall. . . . . . . . .
Like bodycells do, the same way.
Kartsonakis Pan
2009
.jpg)
