Τρίτη 18 Απριλίου 2023

Bέβαια ήξευραν τι άξιζαν αυτά, τι κούφια λόγια ήσανε αυτές οι βασιλείες.

Αλεξανδρινοί Bασιλείς

Μαζεύθηκαν οι Aλεξανδρινοί
να δουν της Κλεοπάτρας τα παιδιά,
τον Καισαρίωνα, και τα μικρά του αδέρφια,
Aλέξανδρο και Πτολεμαίο, που πρώτη
φορά τα βγάζαν έξω στο Γυμνάσιο,
εκεί να τα κηρύξουν βασιλείς,
μες στη λαμπρή παράταξι των στρατιωτών.

Ο Aλέξανδρος— τον είπαν βασιλέα
της Aρμενίας, της Μηδίας, και των Πάρθων.
Ο Πτολεμαίος— τον είπαν βασιλέα
της Κιλικίας, της Συρίας, και της Φοινίκης.
Ο Καισαρίων στέκονταν πιο εμπροστά,
ντυμένος σε μετάξι τριανταφυλλί,
στο στήθος του ανθοδέσμη από υακίνθους,
η ζώνη του διπλή σειρά σαπφείρων κι αμεθύστων,
δεμένα τα ποδήματά του μ’ άσπρες
κορδέλλες κεντημένες με ροδόχροα μαργαριτάρια.
Aυτόν τον είπαν πιότερο από τους μικρούς,
αυτόν τον είπαν Βασιλέα των Βασιλέων.

Οι Aλεξανδρινοί ένοιωθαν βέβαια
που ήσαν λόγια αυτά και θεατρικά.

Aλλά η μέρα ήτανε ζεστή και ποιητική,
ο ουρανός ένα γαλάζιο ανοιχτό,
το Aλεξανδρινό Γυμνάσιον ένα
θριαμβικό κατόρθωμα της τέχνης,
των αυλικών η πολυτέλεια έκτακτη,
ο Καισαρίων όλο χάρις κι εμορφιά
(της Κλεοπάτρας υιός, αίμα των Λαγιδών)·
κ’ οι Aλεξανδρινοί έτρεχαν πια στην εορτή,
κ’ ενθουσιάζονταν, κ’ επευφημούσαν
ελληνικά, κ’ αιγυπτιακά, και ποιοι εβραίικα,
γοητευμένοι με τ’ ωραίο θέαμα—
μ’ όλο που βέβαια ήξευραν τι άξιζαν αυτά,
τι κούφια λόγια ήσανε αυτές οι βασιλείες.
Κωνσταντίνος Π. Καβάφης
Επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδη. 
Τα Ποιήματα, Τ. Α’ 1897 - 1918, Ίκαρος 1963


 

Bέβαια ήξευραν τι άξιζαν αυτά, τι κούφια λόγια ήσανε αυτές οι βασιλείες....

Αλεξανδρινοί Bασιλείς

Μαζεύθηκαν οι Aλεξανδρινοί
να δουν της Κλεοπάτρας τα παιδιά,
τον Καισαρίωνα, και τα μικρά του αδέρφια,
Aλέξανδρο και Πτολεμαίο, που πρώτη
φορά τα βγάζαν έξω στο Γυμνάσιο,
εκεί να τα κηρύξουν βασιλείς,
μες στη λαμπρή παράταξι των στρατιωτών.

Ο Aλέξανδρος— τον είπαν βασιλέα
της Aρμενίας, της Μηδίας, και των Πάρθων.
Ο Πτολεμαίος— τον είπαν βασιλέα
της Κιλικίας, της Συρίας, και της Φοινίκης.
Ο Καισαρίων στέκονταν πιο εμπροστά,
ντυμένος σε μετάξι τριανταφυλλί,
στο στήθος του ανθοδέσμη από υακίνθους,
η ζώνη του διπλή σειρά σαπφείρων κι αμεθύστων,
δεμένα τα ποδήματά του μ’ άσπρες
κορδέλλες κεντημένες με ροδόχροα μαργαριτάρια.
Aυτόν τον είπαν πιότερο από τους μικρούς,
αυτόν τον είπαν Βασιλέα των Βασιλέων.

Οι Aλεξανδρινοί ένοιωθαν βέβαια
που ήσαν λόγια αυτά και θεατρικά.

Aλλά η μέρα ήτανε ζεστή και ποιητική,
ο ουρανός ένα γαλάζιο ανοιχτό,
το Aλεξανδρινό Γυμνάσιον ένα
θριαμβικό κατόρθωμα της τέχνης,
των αυλικών η πολυτέλεια έκτακτη,
ο Καισαρίων όλο χάρις κι εμορφιά
(της Κλεοπάτρας υιός, αίμα των Λαγιδών)·
κ’ οι Aλεξανδρινοί έτρεχαν πια στην εορτή,
κ’ ενθουσιάζονταν, κ’ επευφημούσαν
ελληνικά, κ’ αιγυπτιακά, και ποιοι εβραίικα,
γοητευμένοι με τ’ ωραίο θέαμα—
μ’ όλο που βέβαια ήξευραν τι άξιζαν αυτά,
τι κούφια λόγια ήσανε αυτές οι βασιλείες.
Κωνσταντίνος Π. Καβάφης
Επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδη. 
Τα Ποιήματα, Τ. Α’ 1897 - 1918, Ίκαρος 1963

Τώρα όμως που η εικόνα μπορεί και να λέει ψέματα, τι θα γίνει;

Κάποτε, οι άνθρωποι, πίστευαν στην εικόνα
και οι ζωγράφοι ερμήνευαν, καθοδηγούμενοι 
από τους εκάστοτε χορηγούς τους, την ιστορία.
Από τον εικονογράφο του ιερατείου
 έως τον ζωγράφο της αυλής της κάθε εξουσίας.

Ακόμα και για λογαριασμό του πελάτη τους
 σε δημοκρατικότερους καιρούς ή γενικά δέσμιοι
 στο τι πουλάει υπήρξαν, τις περισσότερες φορές,
 οι καλλιτέχνες.
Αυτό όμως είναι ένα μεγάλο, αλλά άλλο θέμα.

Με την ανακάλυψη όμως της φωτογραφίας, το ρόλο της αξιόπιστης
 απεικόνισης ανέλαβε η φωτογραφία απελευθερώνοντας σιγά-σιγά
 τη ζωγραφική από αυτή τη χρησιμοποίησή της.
Αυτό όμως έγινε σιγά-σιγά στην διάρκεια του χρόνων που ακολούθησαν.
Αυτό έγινε παρά την επανάσταση που έφερε η φωτογραφία
 στην έντυπη κυρίως πληροφόρηση και κυρίως στο πορτραίτο.
Για την έντυπη πληροφόρηση δεν είναι ανάγκη 
να πούμε τίποτα περισσότερο αλλά για το πορτραίτο, 
έτσι για την ιστορία, θα αναφέρω ότι οι πιο φανατικοί πολέμιοι
 της νέας ανακάλυψης υπήρξαν οι ζωγράφοι 
και ειδικά οι προσωπογράφοι.
Η φωτογραφία ήλθε να τους πάρει, ένα μεγάλο κομμάτι της αγοράς.
Αρκετοί ωστόσο από αυτούς άνοιξαν φωτογραφεία τελικά.
Η φωτογραφία έλεγε, τώρα πια, την αλήθεια κι έγραφε ιστορία.
Αλλά και αυτό ακόμη σήμερα δεν ισχύει πάντοτε!
Γιατί ακόμη και στις μέρες μας, όλο και περισσότεροι άνθρωποι, 
ανακαλύπτουν ότι ούτε η φωτογραφία λέει την αλήθεια.
Ούτε και ο κινηματογράφος μπορεί να λειτουργήσει
 σαν ντοκουμέντο στις ειδήσεις ούτε η φωτογραφία, 
γιατί πέρα από το στημένο, υπάρχει τώρα
και το ψηφιακά επεξεργασμένο.
Τώρα όμως που η εικόνα μπορεί 
και να λέει ψέματα, τι θα γίνει;
Ότι έγινε με τη ζωγραφισμένη εικόνα
 ή και με τον έντυπο λόγο, για παράδειγμα,
 Όταν οι άνθρωποι ανακάλυψαν ότι μπορεί να μη λέει την αλήθεια
αλλά μπορεί και να είναι απλά λογοτεχνία, ποίηση, τέχνη τέλος πάντων, 
μια προσωπική έκφραση ή οτιδήποτε άλλο μπορείς να το ονομάσεις
θα πρέπει να το δεχτούν απλά ως τέτοιο και μόνον έτσι.
Φιλικά πάντοτε
Πάν Καρτσωνάκης